1ZAKOPANE. „Spiskom" Michała Chrościńskiego, które właśnie ukazały się w nowym – dopiero drugim wydaniu – poświęcone było spotkanie promocyjne w Muzeum Stylu Zakopiańskiego Willa „Koliba".

Spiski to dawne, ręcznie pisane, skrętnie przechowywane, przekazywane z pokolenia na pokolenie instrukcje tajemnych dojść do skarbów ukrytych w Tatrach. Do dziś zachowało się zaledwie kilka spisków. Jednym z najsłynniejszych tekstów należących do spisków jest „Opisanie ciekawe gór Tatrów" autorstwa Michała Chrościńskiego. Tekst pochodzi prawdopodobnie z 17 wieku, jednak dokładna data jego powstania nie jest znana.2
Światło dzienne ujrzało właśnie drugie, poprawione i uzupełnione wydanie spisków. Książka nosi tytuł „Opisanie ciekawe gór Tatrów" Michała Chrościńskiego jako pierwszy przewodnik tatrzański". Jest to edycja i monografia najsłynniejszego tatrzańskiego spisku. Autorem publikacji jest Michał Grabowski - doktorant w Instytucie Polonistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego, Zakładzie Retoryki i Mediów, badacz dawnego piśmiennictwa tatrzańskiego, z zamiłowania turysta tatrzański. Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa DiG.
- Spiski to instrukcja, która wskazuje drogę do nieprzebranych bogactw, ukrytych głęboko w rozmaitych lochach, dziurach czy też pośród niebezpiecznych grani i piarżysk. Zagadką jest odniesienie się do 7 rygli, które mogą być trudno dostępnymi szczytami, czy też graniami. Jeśli staniemy w określonym miejscu, zobaczymy je wszystkie, i wówczas poznamy drogę do skarbów – tłumaczy Michał Grabowski.
Dzięki spiskom wiemy, jak dawniej, kilkaset lat temu, patrzono na góry. – Był to czas, gdy po Tatrach chodzili zielarze, pasterze, a także zapuszczali się w nie poszukiwacze skarbów. W górach czaiło się wiele pułapek. Były także siedliskiem złych mocy. Pierwsi taternicy musieli sobie radzić nie tylko z trudnościami orientacyjnymi oraz topograficznymi, ale także ze złymi duchami – mówi autor. Dlatego odkrywcy Tatr i poszukiwacze skarbów brali z sobą mirrę, zioła, wężowe sadło. Te i inne składniki miały ich chronić przed złymi mocami. Przed wyruszeniem zaś autor spisku radzi odprawić mszę świętą w kościółku w Jurgowie.
Obecnie rękopis spisku Chruścińskiego znajduje się w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu, w zbiorach Pawlikowskich. Po raz pierwszy ukazał się w Pamiętniku Towarzystwa Tatrzańskiego w roku 1905, za sprawą Stanisława Eliasza – Radzikowskiego. Od tamtej pory nie był wydawany.
- Czy jednak ktoś badał nie tylko treść, ale i datę rękopisu? Czy mamy pewność, że to nie falsyfikat? – takie pytanie padło podczas promocji spisków, i najbardziej chyba spośród omawianych tematów poruszyło zebranych. – Jest to z pewnością temat do dalszych badań – podsumował Sławomir Górzyński, redaktor naczelny Wydawnictwa DiG, obecny na promocji.