napasc191POWIAT NOWOTARSKI. Rangę powiatowo-miejską miało zorganizowane na nowotarskim cmentarzu upamiętnienie 80. rocznicy sowieckiej agresji na Polskę - „ciosu w plecy”, jaki toczącemu wojnę obronną krajowi zadał potężny wschodni sąsiad. 

Nim ofiary sowieckiego totalitaryzmu, nim pomordowani w Katyniu, Kozielsku, Miednoje i Ostaszkowie, Lwowie i innych miejscach zagłady zostali uczczeni przed Pomnikiem Katyńskim - Msza w ich intencji sprawowana była w kościółku św. Anny.  

Przy pomniku, inicjowane przez chórzystów, zabrzmiały hymn i Rota. odczytany został Apel Poległych. Władzom powiatu, miasta, delegacjom mundurowych służb, rodzinom kombatantów i harcerzom towarzyszyły poczty sztandarowe szkół, instytucji, stowarzyszeń, „Solidarności”, Rycerzy Kolumba, Nowotarskiej Grupy Mieszkańców PAMIĘĆ i Związku Podhalan. Obecni byli też parlamentarzyści: posłanka Anna Paluch, poseł Edward Siarka, senator Jan Hamerski. Towarzyszyła jednak przybyłym przede wszystkim pamięć o akcie międzynarodowego bezprawia, jakim było wkroczenie „opiekuńczej” Armii na wschodnie terytoria II Rzeczypospolitej.   

napasc192

    - Agresja ze Wschodu miała dla narodu polskiego szczególnie dramatyczne i dalekosiężne skutki. Dla nas ta wojna w sensie politycznym zakończyła się dopiero w 1989 roku – przypomniał starosta Krzysztof Faber w swoim wystąpieniu.

U stóp pomnika, w powadze i zadumie, składane były wieńce i wiązanki. Głowy pochylały się w hołdzie bohaterom i ofiarom „wyzwoleńczego pochodu Armii Czerwonej” oraz jego następstwa, które historycy nazywają IV rozbiorem Polski. Niezależnie od wypadków 1939 roku, inwazja na Polskę była zemstą Józefa Wissarionowicza Stalina za odparcie sowieckiej nawały w 1920 roku.  

Armia Czerwona wzięła do niewoli 250 tysięcy żołnierzy, w tym około 18 tysięcy oficerów. Ok. 7 tysięcy żołnierzy poległo lub zginęło po wzięciu do niewoli. W walkach straciło życie około 3 tysięcy żołnierzy, rany odniosło ok. 10 tysięcy.

napasc1293

Inwazja stała się początkiem masowych represji wobec Polaków i obywateli polskich przebywających na wschodnich terenach II Rzeczypospolitej, grabieży polskiego majątku narodowego i dóbr prywatnych. W głąb ZSRR wywożono sprzęt produkcyjny i dokumentację z zakładów przemysłowych, lokomotywy, wagony, samochody oraz inwentarz żywy i martwy. Obrabowano polskie muzea, biblioteki oraz archiwa i prywatne zbiory dzieł sztuki. Zlikwidowano także wiele kościołów trzech głównych wyznań, zamieniając je na magazyny, składy, kina. Agresja zapoczątkowała również deportacje innych grup etnicznych oraz represje w stosunku do ukraińskich i białoruskich działaczy narodowych. Źródła podają, że w latach 1939-1945 wywieziono w głąb ZSRR od 550 tysięcy do 1,5 miliona polskich obywateli.

Pamięć o 17. września

Fot. Anna Szopińska i Mciej Downar Zapolski