P1040835a

W Akademii Ignatianum w Krakowie zainaugurowano obchody 100.lecia odzyskania „Kresów południowych Polski” w 1920 r. W Auli Wielkiej im. ks. Grzegorza Piramowicza SJ – 14 stycznia 2020 r. - odbyła się Sesja Niepodległościowa Spisza i Orawy, której głównymi organizatorami byli pracownicy Instytutu Neofilologii AIK – prof. dr hab. Grażyna M. T. Branny i dr Marek Liszka.


W sesji nie tylko uczestniczyli studenci i pracownicy naukowi uczelni, tudzież licznie na nią przybyli przedstawiciele starostw nowotarskiego i tatrzańskiego, samorządowcy gmin z Orawy i Spisza, miejscowych stowarzyszeń i związków, dyrektorzy szkół i regionaliści. Trudno wszystkich wymienić, tym bardziej imiennie, bo odczytana lista była niepomiernie długa. Poczty sztandarowe reprezentowały: Związek Polskiego Spisza, Szkołę Podstawową nr 2 im. ks. Jana Góralika z Podwilka oraz Akademię Ignatianum. Ujmującym momentem było, jak do pocztów sztandarowych z flagą polską dołączyła trójka studentów z trzeciego roku neofilologii. Sesję rozpoczęto odśpiewaniem a cappella hymnu przy pochylonych sztandarach.  Gospodarze uczelni - Rektor ks. prof. dr hab. Józef Bremer i i Dziekan Wydziału Pedagogicznego ks. dr Krzysztof Biel - powitali ciepło gości, mając nadzieję, że Ignatianum godnie zainauguruje stulecie niepodległości Spisza i Orawy.

Oficjalnego otwarcia Sesji dokonała posłanka Anna Paluch krótko charakteryzując drogę kształtowania się Polski po zaborach, z których skutkami notabene do dziś się zmagamy. Trzeba przyznać, że udane to było wprowadzenie w tematykę Sesji. Natomiast merytorycznego otwarcia dokonał dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. prof. AIK Filip Musiał.

P1040838a

W programie Sesji przewidziano projekcję filmu pt. „Prawo do Polski”, którego reżyser Dariusz Walusiak poprzedził słowem wstępnym. Filmem tym opowiedział historię z perspektywy ludzi, którzy budzili polską świadomość na Spiszu i Orawie, jak i konsekwencje wynikłe w 1939 r. Za ten punkt programu słowa uznania należą się organizatorom Sesji.

Referaty przygotowali i wygłosili: mgr Julian Kowalczyk – wiceprezes Związku Polskiego Spisza i redaktor naczelny gazety „Na Spiszu” – „Walka o Spisz i Orawę 1918-1920”; dr hab. prof. UJK Grażyna M. T. Branny – „Por. Wojciech Lorencowicz – bohater niepodległościowy Spisza i Orawy, a tożsamość narodowościowa Kresów Południowych w świetle dokumentów”; dr Marek Liszka – wicedyrektor Instytutu Neofilologii AIK – „Polskość kontra słowackość – emigracja z polskiej Orawy do USA 1914-1920”; mgr Jan Budz – prezes ZPS – „Działania budzicielskie Związku Polskiego Spisza”.

Odnosząc się do części naukowej Sesji dodam, że prof. Branny jest wnuczką bohatera referatu, co jeszcze bardziej uwiarygodniło jej wystąpienie. Natomiast dr Marek Liszka jest autorem książki „Dziedzictwo i tożsamość kulturalna górali Polskiej Orawy w Stanach Zjednoczonych Ameryki”. Moim zdaniem z tą publikacją doskonale koreluje książka Jana Budza pt. „Matka Boska Częstochowska po tułaczce powróciła z Ameryki na Spisz”. Tak mi się wydaje, że obaj panowie o tej współzależności nie zdawali sobie sprawy. Jan Budz omawiając działania budzicielskie i stosunki na pograniczu znane powiedzenie odwracania kota ogonem sparafrazował swoim, autorskim: odwracając kota ogonem to i tak nie będzie kotka. Tak ogólnie, jego wystąpienie, okraszone gwarą było najbardziej ekspresyjnym ze wszystkich. Poza programem zabrał głos Józef Szperlak – prezes Towarzystwa Przyjaciół Orawy im. ks. Ferdynanda Machaya, mówiąc o podejmowanych działaniach organizacji w ostatnich latach.
Podsumowania Sesji z ramienia organizatorów zrobili – prof. dr hab. Grażyna M. T. Branny i dr Marek Liszka, a zamknięcia sesji dokonała dr Anna Bugajska, dyrektorka Instytutu Neofilologii AIK. Odśpiewaniem pieśni patriotycznej „Boże, coś Polskę” zakończono Sesję.
P1040836a

Na koniec jeszcze słowo o Akademii w Krakowie, prowadzonej przez Towarzystwo Jezusowe, jej nazwa Ignatianum nawiązuje do dwóch obchodzonych przez jezuitów jubileuszy - rocznicy urodzin św. Ignacego Loyoli, założyciela zakonu oraz istnienia TJ. Do 1 października 2011 r. Akademia znana była pod nazwą Wyższej Szkoły Filozoficzno-Pedagogicznej.

Ryszard M. Remiszewski