Choroby tętnic kończyn dolnych są wynikiem postępujących zmian miażdżycowych, które prowadzą do niedokrwienia, bólu, ograniczenia sprawności, a w skrajnych przypadkach – do amputacji. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie czynników ryzyka oraz wprowadzenie odpowiedniej profilaktyki. Prawidłowa dieta, regularna aktywność fizyczna i właściwa pielęgnacja stóp pozwalają spowolnić rozwój choroby i poprawić jakość życia pacjenta.
Czynniki ryzyka choroby kończyn dolnych:
- nadciśnienie tętnicze,
- cukrzyca,
- palenie tytoniu,
- otyłość
- podwyższenie stężenia cholesterolu LDL/ zaburzenia lipidowe,
- picie zbyt małej ilości płynów (wody, herbaty) w bilansie dziennym,
- brak aktywności fizycznej, minimalna ilość kroków,
- nadużywanie alkoholu,
- obrzęki, niedokrwienie kończyn dolnych, chodzenie w ciasnym i opiętym obuwiu,
- dieta ciężko strawna z przewagą potraw tłustych i węglowodanów prostych,
- rany na kończynach dolnych.
Dieta – jest jedną z istotniejszych czynników profilaktyki i leczenia choroby tętnic. Zdecydowanie lekkostrawna, oparta na diecie dla cukrzyków, która jest bardzo zdrową dietą. Prawidłowa dieta zmniejsza odkładanie się blaszki miażdżycowej. Jedzenie posiłków 5 razy dziennie z zawartością owoców i warzyw. Jedzenie ryb zwłaszcza tych zawierających kwasy omega-3, czyli dieta śródziemnomorska. Dieta wegańska również zalicza się do odpowiednich, jednak dobrze dobrana przez dietetyka.
Zaleca się spacer, który nie tylko przy otyłych pacjentach z chorobą tętnic kończyn dolnych, powinien być wprowadzony w codziennym programie dnia. Spacer powinien odbywać się chodząc dosyć szybkim i sprężystym krokiem, aby czuć podczas chodu pracę mięśni łydki, podudzia i pośladków. Wydolność fizyczną poprawi również jazda na rowerze, pływanie czy nording walking, oczywiście jeżeli nie ma zdecydowanych przeciwwskazań lekarskich. Dobór odzieży powinien być tak dostosowany do otyłości, tak aby nie uciskał co powiększyłoby problem niedokrwienia.
Chory samodzielnie powinien zadbać o stan stóp, dbając szczególnie, aby były dobrane buty niepowodujące ucisku i/ oraz dyskomfortu podczas chodzenia. Pielęgnacja stóp w domu (kiedy nie ma żadnych ran, ani innych przeciwwskazań) może odbywać się poprzez moczenie stóp w solach. Masaż i natłuszczanie skóry stóp zapobiega rogowaceniu i pękaniu, co w przypadku choroby niedokrwiennej może spowodować szybko ranę i owrzodzenie. Leczenie wszelkich ran w obrębie stóp, jest dość trudne i powolne. Rany z racji braku dokrwienia szybko się pokrywają włókniakiem martwiczym, a w przypadku powikłań może to doprowadzić do amputacji.
Źródło: Pełny tekst: Edukacja terapeutyczna w leczeniu chorych na miażdżycę tętnic kończyn dolnych, Renata Piotrkowska – Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 1/2011 (termedia.pl)
