1ZAKOPANE. Tradycyjnie już pod Tatrami Prawosławne Święta Bożego Narodzenia spędzają licznie Rosjanie i Ukraińcy. To z myślą o nich zostanie odprawione, jak co roku, nabożeństwo Bożonarodzeniowe w obrządku prawosławnym.

Nabożeństwo rozpocznie się 7 stycznia o godzinie 17 w starym kościółku przy ulicy Kościeliskiej. Odprawi je proboszcz prawosławnej 2parafii krakowskiej p.w. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny ksiądz 3Jarosław Antosiuk54.6Skąd taka różnica z obchodzeniem świąt? Prawosławni świętują bowiem zgodnie z kalendarzem juliańskim, stąd Boże Narodzenie, a raczej Narodzenie Chrystusa (Rożdiestwo Christowo) przypada u nich 7 stycznia, czyli 13 dni później niż u katolików.
Dzień wcześniej jest u nich Wigilia (6 stycznia). Rozpoczyna się ona nie jak u nas dzieleniem opłatkiem, a prosforą (rodzaj chleba). Na stole jest też zawsze - podawana w Wigilię też i w katolickich domach – kutia i to niezależnie od tego czy jest to w Polsce, w Rosji, czy na Ukrainie. Jednak karp to już bardziej polska prawosławna tradycja.
Wigilię poprzedza 40-dniowy post, odpowiednik katolickiego Adwentu, jednak bardziej ścisły niż w kościele katolickim i bardziej dosłowny. Przez cały ten okres na stole nie pojawia się mięso, a tylko wyjątkowo w niedzielę i soboty - ryba.
Odpowiednikiem katolickiego drugiego dnia Świąt Bożego Narodzenia (Świętego Szczepana) jest święto Soboru Najświętszej Bogurodzicy, a odpowiednik 27 grudnia to w prawosławiu nadal święto – Apostoła i Pierwszego Męczennika Stefana.
Szacuje się, że w Polsce nadal mieszka od 400 tysięcy nawet do 1 miliona wiernych obrządku prawosławnego. Na ziemiach wschodnich jest też obecny licznie kościół katolicki obrządku grekokatolickiego, powstały po Unii Brzeskiej z 1596 roku, uznający zwierzchność papieża oraz zachodnią katolicką - dogmatykę. Tym różni się on między innymi od obrządku prawosławnego. Upodabnia go jednak do niego rozbudowana wschodnia liturgia, tak jak i szaty liturgiczne, czyli cała zewnętrzna otoczka.
Warto pamiętać, że krakowska duszpasterska placówka powstała w Krakowie wraz z nastaniem niepodległości w 1918 roku Była ona cerkwią garnizonową dla żołnierzy polskich obrządku wschodniego, którzy licznie służyli w Polskim Wojsku. Zresztą w okresie międzywojennym liczny odsetek polskich obywateli był wyznania prawosławnego. Źródła podają, że było ich ok. 5 mln. Najpierw krakowska cerkiew była przy ulicy Lubicz, następnie przy placu Na Groblach. To tam umieszczono zabytkowy XIX wieczny ikonostas z cerkwi w Miechowie. Podczas II wojny światowej Niemcy eksmitowali parafię, sami zajmując jej pomieszczenia. Od tej pory znajduje się ona przy ulicy Szpitalnej.
Pierwszym powojennym proboszczem parafii był od 1948 roku ks. kapelan Aleksander Surwiłło, potem od 1950 roku aż do śmierci proboszczem był ks. prot. Aleksander Czubuk - Podolski. W 1962 roku przejściowo proboszczem był ks. Mikołaj Ościanko. Od grudnia 1962 do śmierci w 1985 - ks. mitrat Eugeniusz Lachocki, absolwent Instytutu św. Sergiusza w Paryżu. To on wraz z starostą cerkiewnym Michałem Kubickim rozpoczął w bardzo trudnych warunkach kapitalny remont prawosławnej świątyni, zakończony w 1984 roku. W 1985 roku proboszczem został ks. Witold Maksymowicz, a od 2004 roku proboszczem jest ks. Jarosław Antosiuk.

Zdjęcia Bożena Gąsienica