Muzeum Podhalańskie w Nowym Targu zaprasza na kolejne wydarzenie z cyklu „Gościnnie w Muzeum”. Spotkanie odbędzie się 25 czerwca 2026 roku o godz. 17.00 w siedzibie muzeum mieszczącej się w Ratuszu przy Rynku 1.
Tym razem gościem będzie Julian Kowalczyk, prezes Związku Podhalan w Polsce im. św. Jana Pawła II, który przybliży uczestnikom historię i początki jednej z najważniejszych organizacji regionalnych w kraju.
Tematem spotkania będą korzenie ruchu regionalnego na Podhalu oraz okoliczności powstania Związku Podhalan, którego historia nierozerwalnie związana jest z Nowym Targiem. To właśnie tutaj miało miejsce wiele wydarzeń uznawanych za kamienie milowe w rozwoju podhalańskiej tożsamości i działalności regionalnej.
Wśród nich wymienia się m.in. powstanie w 1873 roku Galicyjskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, które uznawane jest za początek zorganizowanego ruchu regionalnego na Podhalu. Kilkadziesiąt lat później, podczas II Zjazdu Podhalan w 1912 roku, zrodziła się idea stworzenia organizacji zajmującej się ochroną i pielęgnowaniem kultury regionu.
Rok 1913 przyniósł kolejne ważne wydarzenia. Wówczas zaczęła ukazywać się „Gazeta Podhalańska”, a podczas obchodów rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja powstał Związek Drużyn Podhalańskich. Kulminacją tych działań był IV Zjazd Podhalan, który odbył się w sierpniu 1919 roku i podczas którego oficjalnie utworzono Związek Podhalan.
W okresie międzywojennym organizacja koncentrowała się przede wszystkim na działaniach służących rozwojowi gospodarczemu i oświatowemu Podhala. Podstawową jednostką organizacyjną były wówczas Ogniska, działające pod nadzorem Zarządu Głównego.
Szczególne miejsce w historii organizacji zajmuje Ognisko Nowotarskie, które zostało powołane 11 lutego 1921 roku z inicjatywy ówczesnego prezesa Związku Podhalan Jakuba Zachemskiego. Na jego czele stanął dr Zygmunt Wasiewicz. Działacze od początku stawiali sobie za cel wspieranie rozwoju oświaty oraz gospodarki nie tylko na Podhalu, ale także na Spiszu i Orawie.
Spotkanie w Muzeum Podhalańskim będzie okazją do poznania mniej znanych faktów z historii Związku Podhalan oraz rozmowy o roli, jaką organizacja od ponad stu lat odgrywa w kultywowaniu tradycji i tożsamości regionu. Wstęp na wydarzenie jest wolny.
